Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, w skrócie IBS) to przewlekłe schorzenie przewodu pokarmowego, objawiające się przede wszystkim bólami brzucha i nieprawidłowym rytmem wypróżnień. Co należy wiedzieć o tej chorobie?

Szacuje się, że na IBS może chorować 10–20% populacji. Choroba ta przyczynia się do znacznego obniżenia jakości życia pacjenta ze względu na obecność nawracających dolegliwości bólowych jelit oraz na doskwierające zaburzenia rytmu wypróżnień – biegunek i/lub zaparć. IBS częściej diagnozuje się u kobiet niż u mężczyzn. Schorzenie może wystąpić u osób w różnym wieku, choć statystycznie pierwsze objawy pojawiają się najczęściej między 20. a 40. rokiem życia (źródło). Według najnowszych badań, skłonność do IBS może mieć podłoże genetyczne.

IBS – tajemnicze schorzenie

Przyczyny występowania zespołu jelita drażliwego nie są do końca znane, choć badacze wysuwają różne, podparte dowodami tezy o możliwych czynnikach zwiększających ryzyko wystąpienia choroby. Oprócz przyczyn genetycznych wymieniane są m.in. przebyte wcześniej infekcje przewodu pokarmowego, czynniki środowiskowe czy psychosocjalne i inne.

Bez względu na przyczynę, IBS zawsze dotyczy zaburzenia perystaltyki jelit. W zależności od postaci choroby, może się to objawiać biegunką (jeśli perystaltyka jest zbyt szybka) lub zaparciami (przy perystaltyce zbyt wolnej). IBS może mieć również postać biegunkowo-zaparciową. Chorzy na IBS wykazują ponadto większą wrażliwość przewodu pokarmowego na rozmaite bodźce. Przez to są bardziej podatni na wzdęcia, nadmierną produkcję gazów jelitowych i bóle brzucha. W dodatku aż 50% pacjentów z IBS cierpi jednocześnie na dolegliwości w sferze psychologicznej; najczęściej są to zaburzenia lękowe i depresja (źródło). Ma to związek z silnym wpływem choroby na życie codzienne. W okresie nasilonych objawów chorzy nie tylko odczuwają dolegliwości bólowe, ale także dyskomfort w miejscach publicznych. Niekiedy wystąpienie objawów uniemożliwia wręcz wyjście z domu. Nieprzewidywalność choroby sprawia, że życie prywatne i zawodowe pacjenta ulegają zakłóceniu również w okresie, kiedy fizycznie czuje się on dobrze.

Kryteria rozpoznania IBS

Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego odbywa się na podstawie Kryteriów Rzymskich (IV), ogłoszonych w 2016 r. Opisują one schorzenie jako nawracający ból brzucha, występujący średnio przez co najmniej jeden dzień w tygodniu przez ostatnie trzy miesiące, spełniający jednocześnie przynajmniej dwa z poniższych warunków:

  1. – ma związek z wypróżnieniem;
  2. – ma związek ze zmianą częstości oddawania stolca;
  3. – ma związek ze zmianą konsystencji stolca (źródło).

Zespół jelita drażliwego leczy się objawowo. Bardzo istotną rolę odgrywa tu dieta – inna dla postaci biegunkowej, a inna dla zaparciowej. Dzięki właściwemu odżywianiu można sprawić, że nawroty objawów będą zdarzały się rzadziej lub nie będą mocno nasilone. Wspomagająco można leczyć się odpowiednimi preparatami. Ból brzucha można załagodzić lekami rozkurczowymi (np. Buscopanem), a w kwestii wypróżnień – stosować odpowiednie środki przeciwbiegunkowe lub przeczyszczające.


Zobacz również:
  • Objawy
  • Przyczyny
  • Leczenie

Chociaż przyczyny IBS nie są jeszcze znane, eksperci opracowali wykaz kluczowych objawów tego zespołu. Rozpoznanie IBS należy postawić, jeżeli pacjent:

odczuwał nawracający ból lub dyskomfort w jamie brzusznej trwający co najmniej 1 dzień w tygodniu w ciągu ostatnich 3-ech miesięcy (z początkiem objawów co najmniej przed 6 miesiącami), który:

  • ma związek z wypróżnianiem
  • ma związek ze zmianą częstotliwości wypróżnień
  • ma związek ze zmianą wyglądu stolca*

* Pacjentowi towarzyszą przynajmniej 2 z powyższych cech.

Pacjenci z zespołem jelita drażliwego mają często ogólnie obniżony nastrój z powodu bólu i dyskomfortu wywołanego objawami. Biegunka, zaparcie, wiatry lub wzdęcie pogarszają samopoczucie pacjenta i jego pewność siebie. Ten stan może również prowadzić do napięciowych bólów głowy, zmęczenia oraz innych problemów fizycznych i psychicznych.

Kryteria rozpoznania zespołu jelita drażliwego

Pewną diagnozę może postawić wyłącznie lekarz. Poniższy kwestionariusz zawiera główne kryteria rozpoznania IBS. Im więcej odpowiedzi twierdzących, tym wyższe prawdopodobieństwo, że lekarz rozpozna IBS.

  • Czy odczuwasz skurcze w obrębie jamy brzusznej, bóle brzucha i wzdęcia lub przy oddawaniu stolca występuje śluz?
  • Czy zauważyłeś zmianę częstości oddawania stolca i/lub jego konsystencji (lub nawet biegunki na przemian z zaparciem)?
  • Czy objawy zmniejszają się po oddaniu stolca?
  • Czy te objawy trwają przynajmniej trzy miesiące?
  • Czy uważasz, że te objawy mogą wiązać się ze stresującymi sytuacjami i/lub napięciem psychicznym?
  • Czy badałeś się pod kątem innych dolegliwości żołądka i/lub układu pokarmowego, które mogą być potencjalnymi przyczynami objawów, ale badania tego nie wykazały?

W przypadku odpowiedzi twierdzącej na przynajmniej jedno z powyższych pytań należy skonsultować się z lekarzem.

Chociaż IBS ma wpływ na życie milionów ludzi na całym świecie, naukowcy niestety wciąż nie są w stanie określić dokładnie przyczyny tego schorzenia. Według jednej z hipotez pacjenci z IBS mają bardziej wrażliwy przewód pokarmowy. Tacy pacjenci zwykle silniej reagują na pokarm, stres i inne czynniki, które mogą zaburzać pracę jelit.

Chociaż pierwotna przyczyna IBS jest nadal nieznana, wiele danych wskazuje na to, że dwa istotne czynniki powodują nasilenie objawów: drażniące składniki pokarmowe i stres. Buscopan® łagodzi kolkowy ból brzucha, rozluźniając obkurczone mięśnie.

Przed podjęciem próby objawowego leczenia IBS należy koniecznie zasięgnąć porady lekarza. Rozpoznanie IBS można postawić dopiero po wykluczeniu wszystkich innych możliwych przyczyn dolegliwości.

Ale jest i dobra wiadomość: pacjenci z IBS mają szereg możliwości leczenia objawowego. Można też wiele zrobić dla ograniczenia wpływu IBS na życie pacjenta. Należy też pamiętać, że IBS zwykle nie jest „chorobą na całe życie”: u większości chorych nasilenie objawów zmniejsza się z czasem.

Leczenie objawów

W zależności od występujących objawów różne leki mogą okazać się pomocne

ObjawProduktSkutek
Ból brzucha i kolka (często połączone z wzdęciem, zaparciem i/lub biegunką)Leki rozkurczowe (np. Buscopan®) Złagodzenie dyskomfortu w jamie brzusznej i skurczy
Biegunka Produkty przeciwbiegunkowe, Leki rozkurczowe (2) Stymulowanie tworzenia się gęstszego stolca, łagodzi skurczowe bóle brzucha
Zaparcia Produkty przeczyszczające (1,2) (np. Forlax), czopki doodbytnicze (1,2) Stymulowanie naturalnego oddawania stolca
Gazy i wzdęcia Produkty przeciwwzdęciowe Zmniejszenie ciśnienia gazów w jelitach

Źródło:
1) Interna Szczeklika 2017, Kraków: Medycyna Praktyczna, 2017, s. XXX
2) V. Andresen, Irritable Bowel Syndrome – The mail recommendations, Deutsches Ärzteblatt International | Dtsch Arztebl Int 2011; 108(44): 751–60.

Zapobieganie objawom

Dowiedz się więcej w części FAQ

Dowiedz się więcej o naszych produktach i wybierz najbardziej odpowiedni dla siebie

PRODUKTY

Zobacz także

Dlaczego warto wybrać Buscopan®?